Typisch [1] De Elementen

Typisch [1] De Elementen

In de korte reeks Typisch, ga ik op onderzoek uit in de Typologie – Een van de meest boeiende (en vermakelijkste) verzameling aan theorieën die ons zou moeten vertellen –of helpen uitzoeken– wie wij eigenlijk zijn -Dit door middel van ‘typetjes’, oftewel: persoonlijkheidstypen.. Aan de hand van de criteria die elke theorie voor zich heeft opgesteld om mensen tot een bepaald type te kunnen rekenen, zou je dus kunnen nagaan wie je bent/tot welk type je behoort.

 

Waarom ‘Typisch’?

Of de (veelal gedateerde) theorieën ook echt steek houden kan ik je niet vertellen. De typologie is de laatste tijd ook een tikkeltje verwaarloosd – Zeker sinds de opkomst van de experimentele psychologie en de mogelijkheid het brein te bestuderen zonder het eerst uit iemands hoofd te hoeven lepelen.

Maar eigenlijk gaat het me niet zozeer om ‘of het daadwerkelijk klopt’ maar eerder om ‘wat herken jij in de types die jou toegewezen (kunnen) worden?’ -En misschien ook: ‘Wat kan ik met het type dat me is toegewezen?’‘Had ik eigenlijk een ander type willen ‘zijn’?’

En even al die zinnige vragen terzijde: ’t Is gewoon hartstikke leuk om te zien met welke theorieën en typetjes men aan komt zetten en in hoeverre jij in dat ‘menselijke hokje’ past. Maar das mijn mening.. *sprak de blogger die naast de comlumns in de krant stiekem ook even haar horoscoop checkt om te kijken of die arme knakkerts (wie verzint die verhaaltjes eigenlijk dagelijks?) het dit keer wél goed hebben*

 

4 x Typisch

Ik ben het onderzoek zo’n anderhalf jaar geleden eigenlijk al gestart (stukjes herkennen is dus mogelijk!), maar met de meerdere blog-verhuizingen ben ik het onderwerp ‘kwijt’ geraakt.

Toch borrelde het idee kortgeleden weer op, toen ik een interessant artikel tegenkwam over een persoonlijkheidsmodel dat ik (zelfs op een oud blog) nog niet besproken heb. Met het vervolgens even snel doorlezen van mijn oude logjes -over al die ‘typetjes’ en hun eigenschappen- kreeg mijn enthousiasme (en mijn ‘uitpluis’-trekje) ook weer een schop onder ’t vot.

Alle persoonlijkheidsmodellen en typologieën in één post proppen zou zonde zijn van de moeite – want wie gaat er ’s ochtends nou ‘even’ zitten om (pak ‘m beet) zes A4tjes door te lezen? Vandaar dat ik er een korte reeks van maak. Benieuwd? Hieronder een index van wat er komen gaat:

Typisch 1 – De Elementen (de ‘Leer der Humoren’ + de ‘moderne’ Elementen)
Typisch 2 – C.G. Jungs typologie & de ‘Myers Briggs Type Indicator’ (MBTI)
Typisch 3 – Het Enneagram (Het 9-puntige symbool uit de oudheid & de 9 Typen)
Typisch 4 – Overzichtje overige theorieën (waaronder de bekende ‘The Big 5’)

 

 

De Persoonlijkheidsleer

Het woord ‘persoonlijkheid’ is afgeleid van het Latijnse persona dat ook wel ‘masker’ betekent. Hierdoor kan persoonlijkheid begrepen worden als iets wat alleen aan de buitenkant te zien is. Het verschil tussen persoonlijkheid en karakter zou zijn dat je persoonlijkheid beïnvloed wordt door je opvoeding en je omgeving, terwijl karakter gezien wordt als je aangeboren ‘aard’.

De persoonlijkheid wordt ook wel omschreven als ‘de manier waarop iemand met uiteenlopende situaties omgaat’ of ‘het karakteristieke gedragspatroon dat iemand in verschillende situaties vertoont’.

De psychologie die zich richt op de persoonlijkheid wordt de persoonlijkheidsleer genoemd. De persoonlijkheidsleer probeert met een alomvattende theorie te komen die het gedrag van mensen kan voorspellen in verschillende situaties  door persoonlijkheden te onderzoeken en te typeren.

Vandaag de dag schiet (‘verbazend’ genoeg) iedere theorie nog stuk voor stuk tekort.. Toch worden veel van de theorieën en de testen die mettertijd ontworpen zijn tegenwoordig in praktijk gebracht om (uiteenlopende) persoonlijkheden te kunnen beschrijven.

 

 

 

Typisch 1 – De Elementen

 

Het woord element stamt af van het Latijnse ‘elementa’ dat ‘beginsel’ of ‘basisonderdeel’ betekent.

 

Elementen zijn volgens klassieke filosofische en religieuze principes de substanties of krachten waartoe alles op aarde terug te voeren is. Over het algemeen gaat het dan over de elementen aarde, water, vuur en lucht en worden deze elementen ieder hun eigenschappen toegekend.

 

 

De elementen in de Oudheid

 

Aarde, water, vuur , lucht (+ sappen)

Empedocles, een Griekse filosoof, kwam als een van de eersten (in de westerse wereld, welteverstaan) met het concept dat alle materie uit de vier elementen zou bestaan. Ook onze gezondheid en persoonlijkheid zouden door de elementen bepaald worden; men zag overeenkomst tussen de vier ‘humores’ (lichaamssappen) -volgens Hippocrates- en de vier elementen: aarde, water, vuur en lucht.

 

 

De temperamenten

Het woord temperament stamt af van het Latijnse ‘temperamentum’ dat ‘juiste menging’ (van lichaamssappen; oftewel ‘humores’) betekent. Hippocrates stelde dat onze gezondheid en daarbij onze persoonlijkheid afhing van de mening van onze lichaamssappen, namelijk: bloed (sanguis), slijm (flegma), gele gal (cholè) en zwarte gal (melas cholè). Hieruit ontstonden de volgende persoonlijkheidstypen:

– De Sanguinicus, waarbij het bloed domineert; element: lucht
– De Flegmaticus, waarbij het slijm domineert; element: water
– De Cholericus, waarbij het gele gal domineert; element: vuur
– De Melancholicus, waarbij het zwarte gal overheerst; element: aarde

Note: Er is ook nog een vijfde element; De Kwintessens (quinta: 5e + essentia: het wezen). Het heelal zou uit dit element (ook wel ether genoemd)  bestaan. Ether speelde geen rol in de Griekse visie op de mens; ether zou alleen voor goden voorbeschikt zijn. Het vijfde element staat ook wel voor het onstoffelijke/goddelijke.

 

De elementen en hun eigenschappen volgens De leer der Humores

-Aarde: Aardetypes denken veel na: ze willen dingen begrijpen, onthouden en overzichtelijk houden. Dit komt misschien door hun bezorgde aard; aardetypes zijn snel gekwetst en houden het graag veilig. Zo kunnen ze wel in zichzelf gekeerd raken en (teveel) bezig zijn met het verleden. Dit type wordt vaak als ernstig of zwaarmoedig beschreven (melancholisch).
-Water: Watertypes zitten vaak in hun hoofd en dromen veel. Ze zijn over het algemeen redelijk gesloten en vragen ook meer tijd. Bovendien zijn ze vaak erg rustig, soms té rustig; ze vertonen nauwelijks emotie en kunnen erg kil overkomen. Dat rustige maakt wel dat het watertype betrouwbaar is; hij is evenwichtig en kan zaken objectief bekijken.
-Lucht: Luchttypes hebben maar een korte concentratie-spanne, ze springen van de hak op de tak. Dat kan een vorm van oppervlakkigheid veroorzaken; niets krijgt de onverdeelde aandacht. Toch zien ze vaak meer van de wereld dan de andere types. En ze mogen dan enorm chaotisch zijn, vaak zijn ze wél het zonnetje in huis.
-Vuur: Vuurtypes zijn erg toegewijd, ze kunnen zich als het ware vastbijten in hun doel. Ze zijn dan ook erg gericht op de toekomst en hebben daarbij graag de touwtjes in handen. Vuurtypes zijn actief, soms druk en ook wel eens opvliegend (vandaar het gezegde ‘vurig temperament’)

 

 

 

De elementen in de moderne tijd

 

Tegenwoordig gelooft (bijna?) niemand meer -letterlijk- in De Leer der Humores, maar worden theorieën waarin de persoonlijkheid wordt gelinkt aan elementen nog steeds ingezet -Vooral in de ‘New Age’-sferen. Zo zie je deze methode onder andere terug in de astrologie en de chakra-leer. Ook in de tarot (toch wel mijn favoriet) komen we de 4 elementen tegen -Bij elk element vindt je deze associaties in het dik uitgedrukt terug. Ik er vanwege de lengte van deze post niet al te ver op in gaan, maar vaak zal al wel duidelijk zijn/worden waarom deze associaties zo gelegd zijn.

 

De elementen & hun Types

Aarde

-Chakra: Wortel chakra (Mulhadara)
-Astrologie: Steenbok, Maagd, Stier.
-Tarot: Pentakels
-Sleutelwoorden: Schoonheid, Genieten, Groei, Welvaart, Wijsheid, Standvastigheid, Betrouwbaarheid, Duurzaamheid, Ervaring, Doorzettingsvermogen, Koppig, Materieel, Praktisch, Daadkracht, Stabiel, Geduldig.

Aardetypes houden van zekerheid, veiligheid, regelmaat en stabiliteit. Vaak zijn ze erg ‘Down to Earth’ en geloven ze pas iets wanneer ze het zelf ervaren hebben. Ervaren is sowieso iets wat ze graag doen; proeven, zien, horen, voelen, ruiken; als het maar mooi/heerlijk is. Aardetypes zijn erg integer en betrouwbaar en hebben een flinke portie geduld. Deze types lijken dus redelijk ‘geaard’, maar wanneer iets hen van hun stuk brengt zijn ze vaak toch erg koppig en dwars. Dat koppige zet zich trouwens gelukkig ook om in doorzettingsvermogen: Geen doel is onbereikbaar voor dit type.

 

Water

-Chakra: Sacraal chakra (Swadhisthana)
-Astrologie: Vissen, Kreeft, Schorpioen.
-Tarot: Bokalen
-Sleutelwoorden: Emoties, Geloof, Intuïtie, Onderbewustzijn, Psychisch, Zorgzaam, Ontvankelijk, Gevoel, Overdreven, Veeleisend, Labiel, Meelevend, Vergevingsgezind, Gesloten, Dwangmatig.

Watertypes zijn heel gevoelig en emotioneel en kunnen dus ook (veel) last hebben van stemmingswisselingen. Deze types voelen alles aan en mee, waardoor het soms teveel wordt en omslaat in labiel of dwangmatig gedrag. Watertypes zijn hartstochtelijk en toegewijd wanneer ze zich veilig voelen, maar in eerste instantie zullen ze hun gevoelens zo goed mogelijk verbergen. Maar stiekem speelt hun gevoel de grootste rol; en vaak klopt hun gevoel ook nog eens. Ook is het watertype vatbaar voor verslaving (aan heftige en intense emoties), waardoor ze soms erg veel energie van hun omgeving vragen.

 

Lucht

-Chakra: Hart chakra (Anahata)
-Astrologie: Waterman, Tweeling, Weegschaal.
-Tarot: Zwaarden
-Sleutelwoorden: Leergierig, Intelligentie, Denken, Ideeën, Plannen, Communicatie, Objectief, Spontaan, Sociaal, Flexibel, Idealist, Bedachtzaam, Rationeel, Kil, Onpraktisch, Oppervlakkig, Vluchtig.

Luchttypes zijn heel flexibel, zowel in hun doen als in hun denken. Ze komen graag met nieuwe ideeën of theorieën en hebben het hier ook graag over met anderen. Luchttypes zijn namelijk érg sociaal en wisselen graag kennis uit. Met gevoelens weten ze eigenlijk weinig raad, omdat die niet te rationaliseren zijn. Vaak negeren ze negatieve gevoelens in de hoop dat ze dan vanzelf weggaan. Door dit gebrek aan emotionele ervaring kunnen ze soms ongeïnteresseerd of kil overkomen. Voor henzelf is het natuurlijk ook lastig, omdat ze niet weten hóe te voelen.

 

Vuur

-Chakra: Navel chakra (Manipura)
-Astrologie: Leeuw, Boogschutter, Ram.
-Tarot: Staven
-Sleutelwoorden: Enthousiasme, Passie, Hartstocht, Verlangen, Roekeloosheid, Eerzucht, Leider, Trots, Spontaan, Egoïstisch, Bazig, Moed, Aandachttrekkerij, Romantisch, Arrogant, Initiatief.

Vuurtypes weten wat ze willen en belangrijk vinden en handelen daar ook naar. Soms kan dit zich uiten in egoïsme. Vuurtypes zijn intuïtieve mensen die de wereld spontaan en actief ingaan. Ze zijn vaak op zoek naar impulsen, een kick en kunnen dus ook impulsief of ongeduldig reageren. Vol levenslust gaan deze types aan de haal met nieuwe kansen; onafhankelijkheid en zelfontplooiing zijn erg belangrijk voor hen. Vuurtypes hebben de aanleg om door te kunnen draaien; ze verliezen dan contact met de realiteit of hebben last van woede uitbarstingen.  Overdrijven is volgens hen ook een kunst en ze houden absoluut niet van vastzitten in een sleur.

 

 

Balans

We bezitten vaak van elk element wel iets, al zal ieder zich wellicht meer in het ene element herkennen dan in het andere. Waar de meeste ‘element-theorieën’ het wel over eens zijn is dat het allemaal draait om Balans. Wanneer je in balans bent (of wanneer je elementen/’bouwstenen’ in balans zijn) zou je de eigenschappen van de elementen samen in kunnen zetten – in plaats van dat één element overheerst en de boel in de war (disbalans) gooit.

Wanneer je nagaat welk element bij jou overheerst (het element waar je het meest van jezelf in terugziet) kan je in principe dus ook nagaan van welk element/welke eigenschappen je meer nodig hebt -En waar je dus aan mag werken. En trouwens: het element dat door de astrologie aan jou wordt toegedicht hoeft niet per se jouw element te zijn (de verwarring is toch al compleet sinds het verschuiven en opnieuw indelen van de sterrenbeelden) – Ga in geval van twijfel af op je gevoel ;)

 

 

Ben jij in je element?


 

Volg:
Anne

Hi! Mijn naam is Anne (26) • Nieuwsgierig – Chaoot – Cat Lady – Tarotiste – BuJo-Addict – Pagan – Samenwonend – Uitpluizer – Filosoof-ish (etc) • Altijd blij met jouw ‘2 cents’, dus laat vooral een berichtje achter :)

Share:

9 Reacties

  1. 8 mei 2017 / 18:17

    Oeh… Of ik in mijn element ben? Toevallig dat ik juist vandaag over de ridder van pentakels en het zijn van een aardeelelent en het toch zijn van kreeft had. Dus ja ik vind mij in het hele aarde-type gedoe samen met een vleugje water. En opmerkelijk is dat ik nul. Maar echt nul vuur in mijn astrologische kaart heb staan… Maar wat dat nu betekent?

    • Anne
      8 mei 2017 / 18:34

      Oh, nu weet ik weinig over astrologie maar dat lijkt me toch opmerkelijk? Ik zou ook een aarde-typje zijn maar ik herken in alle 4 genoeg van mezelf terug – iets waarvan ik dacht dat iedereen dat had :P of heb jij dat (ondanks je astrologische kaart) ook?

  2. 9 mei 2017 / 07:56

    Het mooie is dat de elementen elkaar nodig hebben. En we zullen ons vinden in een bepaald element maar op een moment doorlopen we eigenlijk ze allemaal. Dat maakt juist de kracht in iemand los.
    Het stukje balans vind ik dan mooi beschreven in jouw logje

    Anne ik voel me ook in mijn element dat voor mij aarde is.

    Aum Shanthi

    • Anne
      9 mei 2017 / 11:13

      Gezellig, nóg een aarde-typje ;) Ik ben het met je eens, alle elementen zijn immers samen één.. :)

      • 9 mei 2017 / 11:16

        En dat maakt een persoon volledig als deze er acht aan kan geven. Ons lichaam is als ieder element die hebben elkaar ook nodig.

        Aum Shanthi

  3. 16 mei 2017 / 16:07

    ‘Flegma’ klinkt echt heel vies, hahaha. Wel heerlijk stuk dit, ben benieuwd naar de rest!
    Herken eigenlijk in alle vier de elementen wel wat, maar als ik moest kiezen… Dan herken ik me vooral in ‘aarde’ en gedeeltelijk in ‘water’, dus dat sterrenbeeld zit er niet volledig naast. XD Overigens kennen ze in Azië 5 elementen (nog los van het goddelijke ether wat je noemde): water, vuur, lucht, hout, en metaal. Hout koppel ik aan aarde, maar hoe zou jij metaal duiden? :)

    • Anne
      16 mei 2017 / 16:17

      Metaal zou ik ook aan aarde verbinden, als dat mag 0=) ?

      • 17 mei 2017 / 21:21

        Hm, ja dat dacht ik ook. Toch apart dat ‘wij’ 4 elementen als basaal onderscheiden en ‘de Aziaten’ 5. :p

        • Anne
          17 mei 2017 / 21:24

          Haha ja best apart ;) Maar hé, ze hebben ook een extra ‘smaak’ (naast zoet, zout, bitter, zuur) – Volgens mij om een visachtige smaak te beschrijven..:P Ik noem dat gewoon ‘sushi’ xD

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.